Predator Gate (Pt.1) : Όταν η κυβερνοασφάλεια συναντά τον θεσμό του μεσάζωντα

PREDATOR GATE

(Pt.1)
Όταν η κυβερνοασφάλεια συναντά τον θεσμό του μεσάζωντα

Γράφει ο Γ. Θεοφανόπουλος (μέλος της Ένωσης Ευρωπαίων Δημοσιογράφων)

Εθνική Ασφάλεια Vs  Ιδιωτικότητα
Όταν τα έννομα αγαθά συγκρούστηκαν, αλλά η κυβέρνηση έκανε ξεκάθαρη επιλογή

    Δεν αμφισβητεί ουδείς λογικός άνθρωπος την αναγκαιότητα ύπαρξης λογισμικών όπως το Predator ή το Pegasus. Αλλά δεν είναι δυνατόν, τα λογισμικά αυτά να δίνονται σε ακατάλληλα χέρια. Όταν το οργανωμένο έγκλημα, ξένοι πράκτορες και τρομοκράτες χρησιμοποιούν κρυπτογραφημένες επικοινωνίες, δεν μπορεί η Υπηρεσία Πληροφοριών και η Αντιτρομοκρατική να ακούνε 3G. Ιδίως όταν ο μέσος πολίτης μιλάει 4G ή και 5G. Εργαλεία διακριτικής παρακολούθησης τύπου Predator (one click) και τύπου Pegasus (zero click), είναι μονόδρομος για τις υπηρεσίες ασφαλείας. Όμως, τίθεται σοβαρό θέμα αφού συγκρούεται η ζωτικής σημασίας, για τη χώρα, εθνική ασφάλεια με το θεμελιώδες έννομο αγαθό της ιδιωτικότητας. 

Πώς λοιπόν παρακάμπτεται αυτό το ζήτημα ; Με θεσμούς. Οι κυβερνήσεις οφείλουν να σταθμίζουν αυτά τα δυο. Στην Ελλάδα, ωστόσο, δεν είναι απαρχαιωμένη μόνο η τεχνολογία των μυστικών υπηρεσιών, αλλά και το θεσμικό πλαίσιο. Σήμερα, το απόρρητο των επικοινωνιών και η έννοια των προσωπικών δεδομένων σε μεγάλο βαθμό είναι καθορισμένες από το πλαίσιο Τσαλικίδη, όταν το τότε watergate θεμελιώθηκε με μια δολοφονία• αυτήν του αρμόδιου στελέχους της Vodafone. Όμως, με το Predator, δεν προσβάλεται μόνο το απόρρητο των τηλεπικοινωνιών του στόχου. Προσβάλλονται και σωρεία άλλων έννομων αγαθών. Αν ο στόχος έρθει σε επαφή με άλλους ανθρώπους, προσβάλεται και η ιδιωτικότητα των άλλων. Αν επισκεφθεί άλλα σπίτια, προσβάλεται ενδεχομένως και το άσυλο της κατοικίας άλλων προσώπων. Επίσης, προσβάλλεται και το τραπεζικό απόρρητο, αφού αποκτάται πρόσβαση και στους τραπεζικούς λογαριασμούς. Και το σκεπτικό αυτό, δεν είναι αβάσιμο νομικά. Διότι παρόμοιο σκεπτικό, υιοθετεί και στη σχετική της γνωμοδότηση για τη χρήση μεθόδων ανάλυσης dna στο πλαίσιο της έρευνας, η Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων. 

Πρακτικά, αυτό απαιτεί κάποιες θεσμικές και τεχνικές εγγυήσεις διαφάνειας. Και υπάρχουν. Στα Σκόπια, το NATO, μετά από εκείνο το σκάνδαλο παρακολουθήσεων την περίοδο Γκρουέφσκι, έφτιαξε την OTA, μια αρχή για την τεχνική επιτήρηση των μυστικών υπηρεσιών, ώστε να μη γίνεται κατάχρηση του λογισμικού. Αντίστοιχα, και στη Γερμανία υπάρχει η Datenschutzbeauftragter που κατασκευάζει με ειδική άδεια ασφαλή κινητά off line για τη χρήση τους από τα μέλη της κυβέρνησης για κρατικές υποθέσεις. Ακόμη και το Predator είχε δυο "μαύρα κουτιά' στα οποία καταγράφεται ποιος χρήστης του συστήματος μπήκε τελευταίος. 

Αλλά στην Ελλάδα, δεν πάρθηκαν μέτρα διαφάνειας. Και αυτό έγινε για τρεις λόγους. Ο πρώτος λόγος ήτανε η μυστικότητα που απαιτούν τέτοια λογισμικά. Όταν εξοπλίζεσαι, καλό είναι να μην το βροντοφωνάζεις. Και η σχετική θεσμοθέτηση, θα έκανε κρότο στα media. Ο δεύτερος λόγος, ήτανε ότι η αγορά πρέπει να έγινε την άνοιξη του '20, και τον Αύγουστο έγινε η επακούμβηση του Kemal Reis από τη φρεγάτα της Λήμνου. Η έκτακτη αυτή κρίση εκτιμάται πως έπαιξε έναν ρόλο στο να μην υπάρχει και το χρονικό περιθώριο να ληφθούν οι θεσμικές εγγυήσεις. Και ο τρίτος λογος, και ο πιο προβληματικός, ήτανε ότι για την προμήθεια του λογισμικού, έπαιξε ρόλο ο μοναδικός ελληνικός θεσμός που βρίσκεται πάντοτε σε επαγρύπνηση... Του μεσάζωντα !

Είναι σαφές ότι στην αγορά του Predator έπαιξαν ρόλο και ιδιώτες. Είτε μιλάμε για την αποτυχημένη συνάντηση των εκπροσώπων της NSO με την ελληνική πλευρά, το φθινόπωρο του '19, στο γραφείο του Φέλιξ Μπίτζιου στη Βαλαωρίτου 9, στη Νέα Φιλοθέη. Είτε μιλάμε για το 35% της Intellexa που κατείχε ο Φ. Μπίτζιος. Είτε μιλάμε για τον ρόλο του Γιάννη Λαβράνου μέσω της Krikel που επισκεπτότανε και το ΚΕΤΥΑΚ. Είτε μιλάμε για τον προμηθευτή αμυντικών συστημάτων, κ. Κομνόπουλο που μίσθωσε την προσωρινή κατοικία του developer στο Παλιό Φάληρο. Είτε μιλάμε για το γεγονός ότι όλα τα χαρτιά της υπόθεσης βρισκόντουσαν στα χέρια ιδιωτών... 

Και οι ιδιώτες αυτοί δεν ήτανε ήσυχοι... Είχαν και προτιμήσεις. Και προτιμήσεις για τους στόχους. Ενδεχομένως, οι έρευνες του Κουκάκη για τα πάρε δώσε Λογοθέτη με τον Σάλλα να ενοχλούσανε τον Μπίτζιο και τον Κυριακίδη, αντίδικους του Λογοθέτη, και ίσως αυτό εξηγούσε και την παρακολούθηση Μόρτογλου. Ή μπορεί η έρευνα της Meta για τους κυβερνομισθοφόρους της Cytrox να ενοχλούσε τον κ. Ντίλιαν. Ενδεχομένως, Ανδρουλάκης, Σπίρτζης, Γεροβασίλη και δεκάδες αξιωματούχοι της Κυβέρνησης (αιρετοί και εκλεγμένοι) να ήτανε τμήμα ενός ευρύτερου μηχανισμού κυβερνητικής σταθερότητας, στο πλαίσιο αυτού λειτουργούσε η Ομάδα Αλήθειας, αλλά τα αφεντικά που την είχανε, να μπήκαν και αυτά στο στόχαστρο. Τον εκδότη Κουρτάκη, τα αδέλφια Καρυπίδη, την εισαγγελέα Βλάχου και τον Λάκη Λαζόπουλο ενδεχομένως να τους διάλεξε κάποιος που είχε ανοιχτή δικαστική διαμάχη με τον κοινό τους παρονομαστή... τον κ. Μαρινάκη. Όπως, ίσως, ο κ. Δημητριάδης.

Αυτές οι προτιμήσεις, έκαψαν το σύστημα προτού αξιοποιηθεί για τους λόγους εθνικής ασφάλειας. Και δεν μπόρεσαν να θεσμοθετήσουν ένα νέο πλαίσιο. Αντί να αγοραστεί και να αξιοποιηθεί σωστά το λογισμικό, αγοράστηκε με λάθος κριτήρια (την τιμή αντί για την αποτελεσματικότητα) και χρησιμοποιήθηκε πρώτα από τους μεσάζωντες. Αγόρασε ο παππούς νέα τηλεόραση μυστικά από τα παιδιά, αλλά ο γιος που βοήθησε στο κουβάλημα, την χρησιμοποίησε τόσο πολύ που κάποια στιγμή, την άκουσαν όλοι. Και οι θεσμοί δεν πρόλαβαν να χτιστούν, γιατί το προϊόν κάηκε πρώτο. Και ακολούθησαν οι προμηθευτές και οι μεσάζωντες, που αυτοί τη στιγμοί αθωώνονται αργά και βασανιστικά στο Μονομελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών, ανάμεσα σε ρευματοκλοπές και διατάραξη της κοινής ησυχίας. Ειρωνεία της τύχης, ότι το Predator αγοράστηκε πιθανότατα με πρωτοβουλία ενός δικηγόρου που το όνομά του έγινε ιδιαιτέρως γνωστό για δυο εταιρείες ηλεκτρικής ενέργειας που φάγανε χρήματα απ'το Δημόσιο (υπόθεση Energa). Και που η στοχοποίηση 116 προσώπων διατάραξε την κοινή ησυχία στο Μαξίμου, την Κατεχάκη, το Πεντάγωνο και τη Βουλή.