Ελευθερία του Τύπου : Το «φάντασμα της 17Ν» και το παραδομένο στη φθορά άγαλμα/προτομή του Παύλου Μπακογιάννη

Φακός Newspaper

Γράφει ο Π. Ζαρκαδας (αρθρογράφος του ΦΝ)

Η δήλωση της Ντόρας Μπακογιάννη, που εξισώνει τη δράση του Κουφοντίνα με τον λόγο του Χίου, αποτελεί ένα θλιβερό δημοκρατικό ολίσθημα
Είναι αδιανόητο να παραλληλίζεται η ένοπλη τρομοκρατία με τη δημοσιογραφική κριτική, όσο σκληρή κι αν είναι η τελευταία. 

    Είναι σύνηθες στην πολιτική ζωή του τόπου, οι συμβολισμοί συχνά να χρησιμοποιούνται ως ηθικό προπέτασμα. Όταν όμως η πραγματικότητα –σκληρή και αδιάψευστη– έρχεται σε αντίφαση με τα μεγάλα λόγια που εκστομίζονται δημόσια και δη μέσα σε δικαστικές αίθουσες, τότε η πολιτική υποκρισία δεν μπορεί να μείνει ασχολίαστη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα τα όσα ειπώθηκαν στην πρόσφατη δικαστική αντιπαράθεση της Ντόρας Μπακογιάννη με την μαχητική δημοσιογραφία του Στέφανου Χίου και συνεργατών του, όπου η βουλευτής Χανίων με τη Νέα Δημοκρατία φέρεται να δήλωσε στο ακροατήριο πως «δύο φορές έχω καταθέσει στο δικαστήριο. Μια φορά για την "17 Νοέμβρη" και μια φορά για τον Χίο». 

    Η επίκληση αυτή της τρομοκρατίας και η σύγκριση ενός δημοσιογράφου με την δραστηριότητα του Δημήτρη Κουφοντίνα δεν είναι μόνο άστοχη είναι μια επικίνδυνη απόπειρα να ποινικοποιηθεί η γνώμη και η οργή του πολίτη που εκφράζεται μέσα από την πένα του Στέφανου Χίου. Όταν η κυρία Μπακογιάννη συμμετέχει οικογενειακώς για δεκαετίες στα κοινοβουλευτικά δρώμενα και συγγενικά της πρόσωπα κυβέρνησαν ή κυβερνούν την Ελλάδα, παραμένοντας η χώρα δέσμια παθογενειών, η δημοσιογραφική κριτική δεν μπορεί να είναι «βελούδινη» και αρεστή. Ο επαγγελματίας δημοσιογράφος οφείλει να είναι ο αυστηρός ελεγκτής της εξουσίας και όχι ένας απλός μεταφορέας δελτίων τύπου. 

     Σε αυτό το πλαίσιο η αδέσμευτη, ασυμβίβαστη και κυρίως ακηδεμόνευτη ενημέρωση την οποία υπηρετούν συνειδητά ο Στέφανος Χίος και το επιτελείο του δεν είναι απλώς μια «ιδιαιτερότητα» του ύφους τους, αλλά, αφενός μια αναγκαιότητα σε ένα πολιτικό σύστημα που έχει συνηθίσει στη δημοσιογραφία των «κολακειών» αφετέρου αποτελεί αναγκαίο κοινωνικό αντίβαρο. Ως πρώην εργαζόμενος στην εφημερίδα «ΜΑΚΕΛΕΙΟ» αλλά και ως άνθρωπος που βρέθηκε στο στόχαστρο των ωτακουστών της ΕΥΠ και του Predator, γνωρίζω από πρώτο χέρι τι σημαίνει να επιχειρούν να σε φιμώσουν επειδή ενοχλείς την πολιτική νομενκλατούρα και την ολιγαρχία. 

    Ο ερευνητής δημοσιογράφος Στέφανος Χίος και οι συν αυτώ, με την διεισδυτική τους προσέγγιση και παρέμβαση, που δεν απεμπολεί την δεοντολογία, αγγίζουν την ελίτ και κάθε απρόσβλητη κάστα που η χειραγωγούμενη, υποταγμένη, καλλωπιστική και διεκπεραιωτική δημοσιογραφία δεν ακουμπά. Η προσπάθεια της κυρίας Μπακογιάννη να παραλληλίσει την δημοσιογραφική ενδελέχεια που εγγυάται το «ΜΑΚΕΛΕΙΟ» με την τρομοκρατία δεν είναι απλώς μια ατυχής δήλωση είναι μια αντιδημοκρατική διολίσθηση και μια δόλια μεθόδευση που αποσκοπεί στον εκφοβισμό. Αυτός ο εξωφρενικός παραλληλισμός αποτελεί την απόλυτη ηθική εκτροπή μιας εξουσίας που επιχειρεί να ποινικοποιήσει την ίδια την ελευθερία του λόγου. 

    Αν η κυρία Μπακογιάννη ενοχλείται από τα γραφόμενα της συγκεκριμένης εφημερίδας ας αναρωτηθεί γιατί η προτομή του Παύλου Μπακογιάννη στον Δήμο Φιλοθέης - Ψυχικού παρουσιάζει μια εικόνα που προκαλεί ερωτηματικά καθώς τα γράμματα στις επιγραφές έχουν ατονίσει καθιστώντας τις πληροφορίες σχεδόν δυσδιάκριτες στους περαστικούς. Αν η κυρία Μπακογιάννη δυσφορεί με τις αποκαλύψεις της εφημερίδας ή εξανίσταται από τη θεματολογία της και, προκειμένου να στιγματίσει τους λειτουργούς της, επικαλείται ενώπιον της δικαιοσύνης το φάντασμα της 17 Ν, υπονοώντας σαφώς τον τραγικό χαμό του Παύλου Μπακογιάννη, ας αναρωτηθεί γιατί η προτομή του στον Δήμο Φιλοθέης - Ψυχικού παρουσιάζει μια εικόνα εγκατάλειψης καθώς από μια στοιχειώδη απόσταση, το μνημείο αδυνατεί να μεταδώσει την πληροφορία του, αφού τα γράμματα έχουν παραδοθεί στη φθορά (σ.σ. υπάρχει αποσάθρωση του χρωματισμού των εγχαράξεων)

    Σημειωτέον ότι τα αποκαλυπτήρια της προτομής είχε κάνει η πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κατερίνα Σακελλαροπούλου και μεταξύ άλλων παραβρέθηκαν ο τότε πρόεδρος της Βουλής και νυν Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας, οι τότε υπουργοί Εσωτερικών Μάκης Βορίδης, Ανάπτυξης Άδωνις Γεωργιάδης, Εργασίας Κωστής Χατζηδάκης, Υγείας Θάνος Πλεύρης, ο αναπληρωτής υπουργός Ανάπτυξης Ν. Παπαθανάσης... Θα μπορούσε ίσως η πλευρά της κυρίας Μπακογιάννη και των παιδιών της να ισχυριστεί ότι η συντήρηση της προτομής με το μαρμάρινο ενεπίγραφο βάθρο είναι τυπική αρμοδιότητα του Δήμου στο Παλαιό Ψυχικό. 

    Ωστόσο αυτό αποκτά μια σχεδόν ειρωνική διάσταση αν αναλογιστεί κανείς ότι η εκλεγμένη δημοτική σύμβουλος (με τον συνδυασμό «Προάστιο Πρότυπο») κυρία Σινανιώτου Χαρίκλεια είναι σύζυγος του ετεροθαλούς αδερφού της Μαρέβα Γκραμπόφσκι. Όταν λοιπόν οι δεσμοί εξουσίας είναι τόσο ισχυροί, η δικαιολογία ότι «φταίει ο Δήμος» καταρρέει κάτω από το βάρος της κοινής λογικής. Αν η Ντόρα Μπακογιάννη ανάλωσε τόσο πολιτικό κεφάλαιο και χρόνο για να «τιθασεύσει» τη δημοσιογραφική παρρησία του Στέφανου Χίου, θα όφειλε –αν μη τι άλλο– να επιδείξει την ίδια ζέση και για το στοιχειώδες: να κάνει μία κλήση. Ένα τηλεφώνημα προς τον δήμαρχο του Δήμου Ψυχικού ζητώντας το αυτονόητο: "Βάλτε λίγο χρώμα στις εσοχές των ξεθωριασμένων γραμμάτων στο μνημείο του Παύλου". 

    Εν κατακλείδι, όταν η πολιτική εξουσία εργαλειοποιεί –έστω έμμεσα– μια προσωπική τραγωδία για να στοχοποιήσει τον Τύπο, υπονομεύει τις βάσεις της ελεύθερης έκφρασης. Αν η προστασία της μνήμης ήταν ειλικρινής, θα ξεκινούσε από τη φροντίδα του παρατημένου μνημείου στο Παλαιό Ψυχικό και όχι από τις δικαστικές αίθουσες. Η επιλεκτική αυτή ευαισθησία αποδεικνύει ότι η επίκληση του οδυνηρού παρελθόντος και δη μιας τρομοκρατικής οργάνωσης λειτουργεί πλέον ως μέσο φίμωσης και όχι ως χρέος τιμής, με σκοπό να κερδίσει η κυρία Μπακογιάννη μια σημερινή δικαστική μάχη κατά της ελευθεροτυπίας. 

Παναγιώτης Ζαρκάδας,
πολίτης - Ανεξάρτητος Ερευνητής Δημοσιογράφος

Σημείωση Συντάκτη (ΥΓ) : Το παρόν άρθρο αποτελεί προϊόν δημοσιογραφικής ανάλυσης, η οποία εδράζεται στο συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα της ελευθερίας του λόγου και στην επιτακτική ανάγκη προάσπισης του δημοσίου συμφέροντος.

* Σημείωση του Αρχισυντάκτη του «ΦN» :
    Κατ'άρθρο 14§1 του Συντάγματος, καθένας μπορεί να εκφράζει και να διαδίδει προφορικά, γραπτά και δια του Τύπου τους στοχασμούς του, τηρώντας πάντοτε τους νόμους του Κράτους. Κατ' άρθρο Σ14§2, ο Τύπος είναι ελεύθερος, η λογοκρισία και κάθε άλλο προληπτικό μέτρο απαγορεύονται. Εξάλλου, στο άρθρο 10§1 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, κάθε πρόσωπο έχει δικαίωμα στην ελευθερία της έκφρασης, το δικαίωμα αυτό περιλαμβάνει την ελευθερία γνώμης, καθώς και την ελευθερία λήψης ή μετάδοσης πληροφοριών ή ιδεών, χωρίς παρέμβαση δημοσίων αρχών. Συμπληρωματικά, η ελευθερία έκφρασης και πληροφόρησης κατοχυρώνεται και στο άρθρο 11 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα με το οποίο, κάθε πρόσωπο έχει δικαίωμα στην ελευθερία γνώμης, την ελευθερία λήψης ή μετάδοσης πληροφοριών ή ιδεών, χωρίς την ανάμειξη δημοσίων αρχών και αδιακρίτως συνόρων, και, προσθετικά, η ελευθερία των ΜΜΕ και η πολυφωνία τους είναι σεβαστές. Αμφότερες οι τελευταίες διατάξεις, έχουν, κατά το άρθρο 28 του Συντάγματος, υπερνομοθετική ισχύς.
    Κατ' άρθρο 2§1 του Συντάγματος, ο σεβασμός και η προστασία της αξίας του ανθρώπου αποτελούν την πρωταρχική υποχρέωση της Πολιτείας. Κατ' άρθρο Σ4§1, οι Έλληνες είναι ίσοι ενώπιον του νόμου. Κατ' άρθρο 5§1 του Συντάγματος, καθένας έχει δικαίωμα να αναπτύσσει ελεύθερα την προσωπικότητά του και να συμμετέχει στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή της Χώρας, εφόσον δεν προσβάλλει τα δικαιώματα των άλλων και δεν παραβιάζει το Σύνταγμα ή τα χρηστά ήθη. Εξάλλου, στο άρθρο 8 της ΕΣΔΑ, κατοχυρώνεται το δικαίωμα κάθε προσώπου στον σεβασμό της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής του, της κατοικίας του και της αλληλογραφίας, και δεν επιτρέπεται παρέμβαση δημόσιας αρχής στην άσκηση αυτού οτυ δικαιώματος, εκτός εάν η εν λόγω παρέμβαση προβλέπεται από τον νόμο και αποτελεί μέτρο το οποίο, σε μια δημοκρατική κοινωνία, είναι αναγκαίο, μεταξύ άλλων, και για την προστασία των δικαιωμάτων και ελευθεριών τρίτων. Παρομοίως, υπερνομοθετικής ισχύος τυγχάνει και η διάταξη του άρθρου 8 της ΕΣΔΑ, σύμφωνα με το άρθρο 28 του Συντάγματος. 
    Ακόμη, κατ' άρθρο 20§1 του Συντάγματος, καθένας έχει δικαίωμα στην παροχή έννομης προστασίας από τα δικαστήρια και μπορεί να αναπτύξει σ' αυτά τις απόψεις του για τα δικαιώματα ή συμφέροντά του, όπως νόμος ορίζει. Συμπληρωματικά, κατά το άρθρο 25 του Συντάγματος, τα δικαιώματα του ανθρώπου ως ατόμου και ως μέλους του κοινωνικού συνόλου και η αρχή του κοινωνικού κράτους δικαίου τελούν υπό την εγγύηση του Κράτους. Όλα τα κρατικά όργανα υποχρεούνται να διασφαλίζουν την ανεμπόδιστη και αποτελεσματική άσκησή τους, και στη διάταξη της παραγράφου 3, ορίζεται ρητά ότι η καταχρηστική άσκηση δικαιώματος δεν επιτρέπεται. 
    Κατόπιν τούτων, η αξιολογική κρίση ενός πολίτη, και δη ενός δημοσιογράφου, τόσο από τις διατάξεις υπερνομοθετικής ισχύος, όσο και από αυτές του συντακτικού νομοθέτη, εμπίπτει στα καθήκοντα ενημέρωσης και άσκησης δημόσιου ελέγχου από τους δημοσιογράφους, σε εμάς τους οποίους, αμφότερες η Πολιτεία και η Κοινωνία των Πολιτών, επαφίει τη διαφύλαξη της εύρυθμης λειτουργίας των θεσμών σε μια ευνομούμενη δημοκρατική πολιτεία, και στην κρίση ημών επαφίεται η άσκηση στοιχειοθετημένης κριτικής, πάντοτε καλόπιστη και πάντοτε με σεβασμό στο πρόσωπο αυτών στους οποίους κατευθύνεται η κριτική. 
    Ακόμη, πρέπει να λεχτούν τα εξής. Δε συνιστά υιοθέτηση από τον αρχισυντάκτη των απόψεων και των ισχυρισμών ενός συντάκτη, η φιλοξενία αυτών σε ένα ιστολόγιο, καθότι η φιλοξενία των απόψεων ενός πολίτη και δη δημοσογράφου, εμπίπτει στην αποστολή ολονών μας να υπάρξει κλίμα πολυφωνίας, πλουραλισμού. Έπειτα από όλα αυτά, ως αρχισυντάκτης του ιστολογίου, διαχωρίζω τη θέση μου και εκφράζω τη διαφωνία μου στο σκέλος της ιδιότητας του Στ. Χίου, τον οποίον αναγνωρίζω ως εκδότη κι ως ενημερωμένο άτομο, αλλά για λόγους πρωτίστως δεοντολογικούς, σε καμία περίπτωση, όχι ως συνάδελφο δημοσιογράφο. Δεν ξεκατινιαζόμαστε όλοι μπροστά σε μια κάμερα χυδαιολογώντας. Κάποιοι μιλάμε δια των γραπτών μας. Και πάντοτε στοιχειοθετημένα, εύλογα και με ευπρέπεια, σε καιρούς που η ευπρέπεια σπανίζει από τον δημόσιο διάλογο...